پژوهشهای حقوق مالی و اقتصادی

پژوهشهای حقوق مالی و اقتصادی

مقابله با روش‌های نوین پول‌شویی و کلاهبرداری از طریق سوءاستفاده از فناوری‌های مالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
2 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده
گسترش سریع فناوری‌های مالی نوین ضمن ایجاد مزایای قابل توجه، به دلیل ویژگی‌هایی چون «ناشناسی نسبی»، «سرعت بالا» و «ماهیت فرامرزی»، بسترهای جدید و پیچیده‌ای را برای ارتکاب جرایم پول‌شویی و کلاهبرداری فراهم آورده و سازکارهای سنتی مقابله را به چالش کشیده است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و تحلیل چالش‌های ناشی از سوءاستفاده از فناوری‌های نوین در جرایم مالی و ارائه راهکارهای مؤثر تقنینی ـ نظارتی برای مقابله با این تهدیدات جدید است. این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است. بدین ‌منظور کتاب‌های تخصصی، مقالات علمی معتبر و اسناد حقوقی ملی و بین‌المللی مرتبط بررسی و تحلیل گردید و داده‌های پژوهش از طریق تحلیل محتوای این منابع گردآوری و تفسیر شد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که فناوری‌های نوین مالی، پیچیدگی و گستره جرایم پول‌شویی و کلاهبرداری را به‌طور معناداری افزایش داده‌اند و مقابله کارآمد نسبت به این قبیل جرایم، مستلزم یک رویکرد چندوجهی شامل اصلاحات تقنینی هدفمند (مانند شناسایی حقوقی دارایی دیجیتال و جرم‌انگاری سوءاستفاده)، توسعه چهارچوب‌های نظارتی پویا (مانند الزام به احراز هویت مشتری در پلتفرم‌های دیجیتال) و تقویت همکاری‌های بین‌المللی است. همچنین بهره‌گیری از خود فناوری‌ها (مانند هوش مصنوعی و تحلیل بلاکچین) برای کشف و پیشگیری نیز ضروری است. درنتیجه مقابله مؤثر با جرایم مالی ناشی از سوءاستفاده از فناوری‌های مالی، نیازمند اتخاذ یک راهبرد جامع، پویا و هماهنگ است که شامل «به‌روزرسانی قوانین»، «پیاده‌سازی نظارت هوشمند»، «تقویت همکاری‌های بین‌المللی» و «استفاده راهبردی از ابزارهای فناورانه نوین» برای پیشگیری، شناسایی و مقابله با این جرایم می‌شود تا سلامت و یکپارچگی نظام مالی حفظ گردد.
کلیدواژه‌ها

الف) منابع فارسی
- انصاری، جلال و علیرضا میلانی. (1395). نقد سیاست جنایی ایران در قبال کلاهبرداری اینترنتی. نشریه حقوق جزا و سیاست جنایی، 1(1).
- باصری، علی‌اکبر. (1387). سیاست جنایی قضایی کودکان و نوجوانان (در حقوق داخلی و اسناد بین‌المللی). تهران: انتشارات خرسندی.
- بهره‌مند، حمید و امیرکیا عامری ثانی. (1398). چالش‌ها و راهکارهای جرم‌یابی پول‌شویی از طریق ارزهای رمزنگاری‌شده. فصلنامه کارآگاه، 13(46).
- خرم‌آبادی، عبدالصمد. (1386). کلاهبرداری رایانه‌ای از دیدگاه بین‌المللی و وضعیت ایران. فصلنامه حقوق مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 37 (2).
- دهقان‌پور، امیرحسین. (1402). سیاست‌گذاری نسبت به اصل شفافیت اطلاعاتی در راستای پیشگیری از جرایم بازار اوراق بهادار. شانزدهمین کنفرانس بین‌المللی حقوق و علوم قضایی، لهستان.
- دیندار فرکوش، فیروز و حسین صدرنیا. (1388). روابط عمومی و رسانه. تهران: انتشارات سایه روشن.
- عزیزی، فاطمه و هادی سلیمانی. (1398). معرفی بیت‌کوین و چالش‌های امنیتی آن. نشریه علمی پدافند غیرعامل، 10(4).
- فراتی، مریم، باقر شاملو و ایرج گلدوزیان. (1399). راهکارهای مقابله با پول‌شویی از طریق بیت‌کوین. نشریه تحقیقات حقوقی بین‌المللی، 13(50).
- قجاوند، محسن. (1399). تحلیل تحولات نوین مبارزه با پول‌شویی در سیاست کیفری ایران. فصلنامه مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 50(2).
- لازرژ، کریستین. (1390). درآمدی بر سیاست جنایی. ترجمه: علی‌حسین نجفی ابرندآبادی. تهران: انتشارات میزان.
- مددی، مهدی و سعید قماشی. (1400). جستاری در پول‌شویی از طریق ارزهای رمزنگاری‌شده. فصلنامه مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 51(2).
- مغنی، حیدر، حمید ناصحی‌فر و تهمینه ناطق. (1398). چگونگی تأثیر گسترش فناوری‌های مالی بر بهبود عملکرد خدمات مالی. فصلنامه اقتصاد مالی، 13(49).
ب) منابع خارجی
- Afeku-Amenyo, Hilda. (2024). Employee sustainability knowledge: A catalyst for green finance product innovation. Business and Financial Times. Retrieved from https://thebftonline.com/2024/08/06/employee-sustainability-knowledge-a-catalyst.
- Ajayi, Funmilayo Aribidesi & Chioma Ann Udeh. (2024). Review of crew resilience and mental health practices in the marine industry: Pathways to improvement. Magna Scientia Advanced Biology and Pharmacy, 11(2). https://doi.org/10.30574/msabp.2024.11.2.0021
- Boateng, Victor, Elizabeth Kuukua Amoako, Ola Ajay & Tobias Kwame Adukpo. (2025). Harnessing Artificial Intelligence for combating money laundering and fraud in the U.S. financial industry: A comprehensive analysis. Finance & Accounting Research Journal, 7(1). https://doi.org/10.51594/farj.v7i1.1814
- Castor, Amy. (2019). Spanish authorities: Bitcoin ATMs expose hole in AML laws. ATMmarketplace. Available at: https://www.atmmarketplace.com/articles/spanish-authorities-bitcoin-atms-expose-loophole-in-aml-laws/
- Efunniyi, Christianah Pelumi, Edith Ebele Agu, Abhulimen, Angela Omozele Abhulimen, & Anwuli Nkemchor Obiki-Osafiele. (2024). Sustainable banking in Africa: A review of Environmental, Social, and Governance (ESG) integration. Finance & Accounting Research Journal, 5(12). DOI:10.51594/farj.v5i12.1513
- Eghaghe, Vivian Ofure, Olajide Soji Osundare, Chikezie Paul-Mikki Ewim, Ifeanyi Chukwunonso Okeke. (2024). Advancing AML tactical approaches with data analytics: Transformative strategies for improving regulatory compliance in banks. Finance & Accounting Research Journal,  6(10). https://doi.org/10.51594/farj.v6i10.1644.
- Gelle, Venkata Raja Ravi Kumar. (2025). Enhancing financial security: AI-driven anti-money laundering (AML) and compliance monitoring in the banking sector. World Journal of Advanced Research and Reviews, 25(1). https://doi.org/10.30574/wjarr.2025.25.1.0365.
- Kartono, Kartono, Neva Sari Susanti, Samuel Soewita, Agus Salim & Ali Imron. (2024). Legal Ambiguity in Handling Cryptocurrency Evidence: Challenges and Solutions. INJURITY: Journal of Interdisciplinary Studies, 3(11). Available at: https://doi.org/10.58631/injurity.v3i11.1307
- Kepli, Mohd Yazid bin Zul & Sonny Zulhuda. (2019). Cryptocurrencies and Anti-money Laundering Laws: The Need for an Integrated Approach. In: Emerging Issues in Islamic Finance Law and Practice in Malaysia. pp. 247-263. Emerald Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/978-1-78973-545-120191020
- Raj, Mayank., Khan, Hammad., Kathuria, Saksham., Chanti, Yash & Sahu, Mayank. (2024). The Use of Artificial Intelligence in Anti-Money Laundering (AML). In: 2024 3rd International Conference on Sentiment Analysis and Deep Learning (ICSADL) (pp. 272-277). IEEE. https://doi.org/10.1109/ICSADL61749.2024.00050
- Ruffing, Tim, Pedro Moreno-Sanchez & Aniket Kate. (2014). CoinShuffle: Practical Decentralized Coin Mixing for Bitcoin. In: M. Kutyłowski & J. Vaidya (Eds.). Computer Security – ESORICS 2014. Lecture Notes in Computer Science, Vol. 8713, Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-11212-1_20
- Savla, Sandeep. (2001). Money Laundering and Financial Intermediaries. London: Kluwer Law International.
- Scott, Anwulika, Prisca Amajuoyi & Kudirat Bukola Adeusi. (2024). Advanced risk management models for supply chain finance. Finance & Accounting Research Journal, 6(6). DOI:10.51594/farj.v6i6.1183
- Strehle, Elias & Lennart Ante. (2020). Exclusive Mining of Blockchain Transactions. BRL Working Paper Series, (13). DOI:10.13140/RG.2.2.22494.05442
- Syahda, Illa Fatika, Rizki Dwi Putra, Tazkia Suhaila Syafa and Ester Stevany Putri Sinlae. (2024). Prevention and Eradication of Money Laundering Crime in Banking. Veteran Law Review, 7(2). DOI:10.35586/velrev.v7i2.8098
- Ujoodha, Yukta Shaivi and Kahyahthri Suppiah. (2023). Mitigating money laundering through technological and regulatory strategies. E3S Web of Conferences, 389. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202338909031
- Unger, Brigitte. (2020). Improving Anti-Money Laundering Policy. Policy Department for Economic, Scientific and Quality of Life Policies. Luxembourg: European Parliament. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2020/648789/IPOL_STU(2020)648789_EN.pdf.
- Uzougbo, Ngozi Samuel, Chinonso Gladys Ikegwu & Adefolake Olachi Adewusi. (2024). International enforcement of cryptocurrency laws: Jurisdictional challenges and collaborative solutions. Magna Scientia Advanced Research and Reviews, 11(1). https://doi.org/10.30574/msarr.2024.11.1.0075.
- Yusoff, Yusri Hazrol, Syahirah Jumbli, Nur Nashuha Norazman, Nor Shahida Binti Abdul Razak & Muhamad Ridzuan Hashim. (2024). Enhancing Anti-Money Laundering Strategies: A Conceptual Paper. Accounting and Finance Research, 1(3). https://doi.org/10.5430/afr.v13n3p1.