پژوهشهای حقوق مالی و اقتصادی

پژوهشهای حقوق مالی و اقتصادی

انحلال قرارداد حاوی تعهد به نفع ثالث

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه حقوق، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
چکیده
نظریه‌های ایجاب، اداره فضولی مال غیر، تعهد یک‌طرفی، جعل مستقیم حق و تحقق حق ناشی از شرط برای مشروط‌له و اباحه آن به ثالث در مورد ماهیت تعهد به نفع ثالث مطرح شده است. ماهیت تعهد به نفع ثالث، حسب هر یک از این دیدگاه‌ها متفاوت خواهد بود. تحقیق حاضر در تلاش است تا به این سؤال پاسخ دهد که انحلال قرارداد حاوی تعهد به نفع ثالث چه تأثیری بر تعهد صورت‌گرفته به نفع ثالث خواهد داشت. نویسندگان بر این اعتقاد هستند که نظریه «تحقق حق ناشی از شرط برای مشروط‌له و اباحه آن به ثالث» را باید مناسب‌ترین نظر برای تحلیل ماهیت قرارداد حاوی تعهد به نفع ثالث دانست. این دیدگاه با قصد واقعی طرفین و نیز اصل عدم نیز تطابق دارد. بر پایه این دیدگاه آنچه به‌عنوان شرط به نفع ثالث شناخته می‌شود، ابتدا به‌موجب قرارداد اصلی به سود متعهدله قرارداد ایجاد می‌گردد و در ادامه، وی حق ایجادشده را برای شخصی ثالث اباحه می‌نماید. از همین رو پذیرش شخص ثالث هیچ تأثیری در تشکیل شرط به سود وی ندارد و از سوی دیگر چون این شرط در قالب اباحه بوده است، در هیچ حالتی ثالث حق رجوع به متعهدله یا فسخ قرارداد را نخواهد داشت، اما به دلیل اینکه متعهدعلیه تعهدی را پذیرفته است، ثالث به قائم‌مقامی از متعهدله امکان الزام وی به انجام تعهد را خواهد داشت.
کلیدواژه‌ها

الف) منابع فارسی
- امامی، حسن. (1403). حقوق مدنی. جلد ۱، چاپ ۴۲. تهران: اسلامیه.
- انصاری، مرتضی بن محمد. (1415ق). المکاسب المحرّمه، البیع و الخیار. قم: کنگره بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
- باقری، پرویز. (1401). بازنمایی استثناهای ذی‌نفعی ثالث در عقد. فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، (69).
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1357). دایرة‌المعارف حقوق مدنی و تجارت. جلد ۱، چاپ ۱. تهران: بنیاد استاد.
- حاجی‌پور، مرتضی. (1397). وضعیت حقوقی مسئولیت پیش‌قراردادی. فصلنامه دیدگاه‌های حقوقی، (84).
- حبیبی، محمود. (1400). مطالعه تطبیقی و تحلیلی مفهوم و جایگاه طرف ثالث قرارداد. دیدگاه‌های حقوق قضایی، (94).
- خانی، محمدرضا و عباسعلی دارویی. (1400). قائم‌مقامی در دعوا با نگاهی بر آرای دادگاه‌ها. فصلنامه قضاوت، (106).
- خورسندیان، محمدعلی و فرهاد محمدی بصیر. (1396). الزام به اجرای عین تعهدات قراردادی در حقوق ایران در مقایسه با اسناد نوین حقوق خصوصی. دیدگاه‌های حقوق قضایی، (79-80).
- سبزواری، محمدباقر بن محمد. (1423ق). کفایة الاحکام. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
- شهیدی، مهدی. (1403). تشکیل قراردادها و تعهدات. چاپ ۱۸. تهران: مجد.
- شیروانی‌زاده آرانی، حامد و اکبر میرزانژاد جویباری. (1401). ممنوعیت تحمیل شخص ثالث به‌عنوان طرف قرارداد در حقوق ایران و انگلیس. دیدگاه‌های حقوق قضایی، (99).
- صالحی مازندرانی، محمد و پیام محمدی میرعزیزی. (1396). اثر رد تعهد به نفع ثالث بر قرارداد. فصلنامه حقوق خصوصی، (1).
- صفایی، حسین. (1403). قواعد عمومی قراردادها. چاپ ۴۱. تهران: میزان.
- طباطبایی یزدی، محمدکاظم. (1421ق). حاشیه المکاسب. چاپ ۲. قم: مؤسسه اسماعیلیان.
- کاتوزیان، ناصر. (1387). محدودیت‌های آزادی قراردادی بر مبنای حمایت از مصرف‌کننده. فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، (3).
- کاتوزیان، ناصر. (1399). قواعد عمومی قراردادها. جلد ۳، چاپ ۶. تهران: شرکت سهامی انتشار.
- محسنـی، سعید .(1394). مسئولیت ناشی از صدور سند تجاری به نمایندگی‌های تجاری. فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، (1).
- محقق داماد، سید مصطفی. (1388). نظریه عمومی حقوق و التزامات در حقوق اسلامی. چاپ ۳. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
- محمدی، سام. (1388). ماهیت حقوقی تعهد به نفع شخص ثالث». فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، 39(1).
- نراقی، ملا احمد بن محمد. (1417ق). عوائد الأیام فی بیان قواعد الأحکام و مهمات مسائل الأحلال و الحرام. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
- یزدانیان، علیرضا. (1399). طرح نظریه تعهدات ایقاعی در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه. فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، (3).
ب) منابع خارجی
- Andrews, N. H. (1988). Does a third party beneficiary have a right in English law?. Legal Studies, 8(1).
- Carbonnier, Jean. (1967). Droit civil. Vol. 2. Paris: Presses Universitaires de France.
- Josserand, Louis. (1928). Cours de droit civil positif français. Vol. 2. 3rd ed. Paris: Librairie du Recueil Sirey.
- Kacaj, Malvin. (2017). Characteristics of Contracts for the Benefit of Third Parties. Global Journal of Politics and Law Research, 6(1).
- MacFarlane, Lorna Jane. (2018).  Privity and Exceptions to Privity in Scots Private Law: A New Taxonomy. PhD thesis, University of Edinburgh.
- MacQueen, H. L. & R. Zimmermann. (2006). European Contract Law: Scots and South African Perspectives. Edinburgh: Edinburgh University Press.
- Perillo, Joseph M. Donee Beneficiaries and the Parol Evidence Rule. St. Thomas Law Review, (26).
- Saliko, Hysen & Eriona Bezatlliu. (2018). Third Parties Rights in a Contract and the Effect of the Contract. Global Journal of Politics and Law Research, 6(3).
- Will, Alex. (1996). Droit civil, les obligations. Paris.