پژوهشهای حقوق مالی و اقتصادی

پژوهشهای حقوق مالی و اقتصادی

تأثیر اقتصاد غیرقانونی بر رشد اقتصادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پسادکترای اقتصاد، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.
2 دانشیار، گروه اقتصاد، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران.
3 دانشجوی دکترای حقوق، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
4 مربی، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده
 در یک تقسیم ­بندی کلی، اقتصاد هر کشور را می­توان به دو بخش قانونی و غیرقانونی تقسیم نمود. ملاک این تقسیم­بندی قابلیت ثبت و گزارش فعالیت­های اقتصادی به‌صورت قانونی است. اقتصاد غیرقانونی دربرگیرنده بسیاری از فعالیت­هایی است که مورد تأیید جامعه و مقامات قضایی و دولتی نیستند. شایان ذکر است یکی از مسائلی که کشورها با آن مواجه هستند، گسترش روزافزون اقتصاد غیرقانونی و اثرگذاری آن بر اقتصاد است. بر اساس مطالعات تجربی صورت‌گرفته، اقتصاد غیرقانونی در برخی کشورها می‌تواند بر رشد اقتصادی تأثیر مثبت بگذارد، در حالی که در اکثر کشورها این تأثیر منفی و مخرب است؛ از این رو، این پژوهش سعی دارد به ارزیابی اثرات اقتصاد غیرقانونی بر رشد اقتصادی در کشورهای منتخب اسلامی بپردازد. در این راستا ابتدا به کمک روش تقاضای پول، حجم اقتصاد غیرقانونی کشورها محاسبه می‌شود. سپس به کمک روش داده­های پانلی برای دوره زمانی 2000-2023 ارتباط بین اقتصاد غیرقانونی و رشد اقتصادی مورد بررسی قرار می‌گیرد. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که افزایش در حجم اقتصاد غیرقانونی باعث کاهش رشد اقتصادی کشورهای منتخب می­شود؛ لذا پیشنهاد می‌شود کشورهای منتخب اسلامی با اجرای اقداماتی از قبیل کنترل و مبارزه با اقتصاد غیرقانونی، اجرای سیاست­های کنترل جمعیت، توسعه آموزش و سواد و آگاهی عموم مردم و همچنین فراهم نمودن شرایط مناسب به‌منظور افزایش جذب سرمایه­گذاری خارجی، ضمن کاهش حجم فساد و اقدامات غیرقانونی به رشد پایدار و مناسب اقتصادی دست پیدا کنند.
کلیدواژه‌ها

فهرست منابع
الف) منابع فارسی
- ابونوری، اسمعیل و عبدالحامد نیک‌پور. «اثر شاخص‌های بار مالیاتی بر حجم اقتصاد پنهان در ایران». پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، 5، 17(1393)، 75-90.
- جعفری صمیمی، احمد و محسن اکبری. «بررسی عوامل مؤثر بر اقتصاد زیرزمینی در ایران (1357-1388)». اولین همایش الکترونیکی ملی چشم‌انداز اقتصاد ایران، اصفهان، 28 آذر 1392، 1-24.
- شکیبایی، علیرضا و علی رئیس‌پور. «بررسی روند تحولات اقتصاد سایه‌ای در ایران: رویکرد DYMIMIC». پژوهش‌های اقتصادی، 3(1386)، 17-33.
doi: 10.22054/JOER.2007.7085
- شکیبایی، علیرضا و قاسم شادمانی. «برآورد اقتصاد سایه­ای ایران (1386-1349)». فصلنامه پژوهش­های اقتصادی، 14، 1(1393)، 59-77.
doi: 10.22059/JTE.2014.50593
- صامتی، مجید، مرتضی سامتی و علی دلایی میلان. «برآورد اقتصاد زیرزمینی در ایران (84-1344) به روش MIMIC». مطالعات اقتصاد بین‌الملل، 20، 2(1388)، 89-114.
doi: 10.22054/IIE.2009.3484
- عمادزاده، مصطفی و زهرا رفیعی طباطبایی. «تحلیلی پیرامون اقتصاد زیرزمینی و عوامل مؤثر بر آن در منتخبی از کشورهای توسعه‌یافته». پژوهشنامه اقتصاد کلان، 7، 13(1391)، 86-93.
doi: 10.22080/JMER.2012.1043
- مهرآبادی بشرآبادی، حسین، کوچک‌زاده سمیه و حمید تابلی. «آیا اقتصاد سایه‌ای رشد اقتصادی را تهدید می‌کند؟ (مطالعه موردی: کشور ایران)». پژوهش‌های اقتصادی ایران، 15، 45(1389)، 181-198.
doi: 10.22054/IJER.2010.4108
- مهیجر جابر، حسن، صمد حکمتی‌فرید، علی رضازاده و یوسف محمدزاده. «بررسی تأثیر اقتصاد سایه بر عملکرد بازار مالی و بخش بانکی کشورهای عضو BRICS (رویکرد Panel SUR)». مدیریت دارایی و تأمین مالی، 2، 49(1404)، 1-28.
doi: 10.22034/AMFA.2023.1974128.1812
- نصرالهی، زهرا، اعظم رضایی و فرناز دهقان بنادکوکی. «اثر اقتصاد سایه بر کیفیت زندگی». اقتصاد باثبات، 3، 1(1401)، 98-131.
doi: 10.48308/ECO.2022.1001
ب) منابع خارجی
- Acharya, Viral V. “Governments as Shadow Banks: The Looming Threat to Financial Stability”. Texas Law Review, 90(1985), 1745- 1775. doi: 10.2139/ssrn.1727002.
- Adam, M. C. & Victor Ginsburgh. “The Effects of Irregular Markets on Macroeconomic Policy: Some Estimates for Belgium”. European Economic Review, 29, 1(1985), 15-33. doi: 10.1016/0014-2921(85)90003-4.
- Bhattacharyya, Dilip K. “On the Economic Rationale of Estimating the Hidden Economy”. The Economic Journal, 109, 456(1999), 348-359. doi: 10.1111/1468-0297.00434.
- Cagan, Phillip. “the Demandfor Currency Relative to Total Money Supply”. Journal of Political Economy, 66(1985), 303-328. doi: 10.1086/257790.
- Chatterjee, Sumana, Kausik Chaudhury & Friedrich Schneider. The size and development of the Indian shadow economy and a comparison with other 18 Asian countries: an empirical investigation. Austria: Department of Economics, University of Linz, 2003.
- Dell'Anno, Roberto. “Estimating the Shadow Economy in Italy: A Structural Equation Approach”. Economics Working Papers from Department of Economics and Business Economics, Aarhus University (2003), 1-38. doi: 10.2139/ssrn.475783.
- Erdinc, Zeynep. “Currency demand modeling in estimating the underground economy in Turkey: An error correction framework”. International Journal of Finance and Economics, 96(2012), 25-29.
- Feige, Edgar L. “Defining and Estimating Underground and Informal Economics: The New Institutional Economics Approach”. World Development, 18, 7(1996), 989-1002. doi: 10.1016/0305-750X(96)00010-4.
- Frey, B. S & H. Weck-Hannemann. “The Hidden Economy as an nobserved Variable”. European Economic Review, 26, 1(1984), 33-53. doi: 10.1016/0014-2921(84)90020-5.
- Halicioglu, Ferda, & Roberto  Dell’Anno. “An ARDL Model of Unrecorded and Recorded Economies in Turkey”. Journal of Economic Studies, 37, 6(2009), 627-646. https://doi.org/10.1108/01443581011086666
- Loayza, Norman. “The Economics of the Informal Sector: A Simple Model and Some Empirical Evidence from Latin America”. Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 45, 1(1996), 129-162. doi: 10.1016/S0167-2231(96)90021-2.
- Mhadhbi, Khalil & Chokri Terzi. “Shadow economy threshold effect in the relationship finance-growth in Tunisia: A nonlinear autoregressive distributed lag approach”. Journal of International Development, 34, 3(2022), 636-651. doi: 10.1002/jid.3687.
- Omodero, Cordelia Onyinyechi. “The financial and economic implications of underground economy: The Nigerian perspective”. Academic Journal of Interdisciplinary Studies, 8, 2(2019), 155-185.
- Porter, R. P. & A.S Bayer. “Monetary perspective on underground economic activity in the united state”. in: Feige, E. L (ed). the underground economies tax evasion and information distortion, chapter 5. Cambridge: Cambridge University Press, 1989, 129-158.
- Ruge, Marcus. Public Governance and the Shadow Economy: A small Introduction to empirical modeling and political economics. Germany: University of Potsdam, 2012, 1-10.
- Schneide, Friedrich, & Bettina Hametner. “The Shadow Economy in Colombia: Size and Effect on Eonomic Growth”. De Gruyter, 20, 2(2014), 293-325.
- Schneider, Friedrich Georg & Dominik H. Enste. “Shadow Economics: Size, Case and Consequences”. The Journal of Economic Literature, 38, 1(2000), 77-114. doi: 10.1257/jel.38.1.77.
- Smith, Philip. “Assessing the Size of the Underground Economy: The Statistics Canada Perspective”. Canadian Economic , 11, 3(1994), 16-33.
- Tanzi, Vito. “Uses and abuses of estimates of the underground economy”. Economic Journal, 109, 456(1999), 338-347. doi: 10.1111/1468-0297.00433.
- Tanzi, Vito. The underground economy in the United States and abroad. Lexington: D.C. Heath, 1982.
- Thomas, J. J. “Quantifying the Black Economy: ‘Measurement without Theory’ Yet Again?”. The Economic Journal, 109, 456(1989), 381-389. doi: 10.1111/1468-0297.00433.
- Tiffany, Hui-Kuang, David Han-Min Wang & Su Chen. “A fuzzy logic approach to modeling the underground economy in Taiwan”. Physica, 362, 2(2006), 471-479.