پژوهشهای حقوق مالی و اقتصادی

پژوهشهای حقوق مالی و اقتصادی

تأثیر سیاست‌های اقتصادی لیسبون بر تنظیم‌گری بهتر اتحادیه اروپا؛ رهیافت‌هایی برای ارتقای نظام تنظیم‌گری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق عمومی دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران؛ پژوهشگر اندیشکده حکمرانی شریف، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
تنظیم‌گیری در اتحادیه اروپا شامل فرایندهای پیشینی عینی و ساختارمند جهت ارزیابی تأثیر ابتکار عمل‌های قانونی و نسبت‌گیری میان سیاست‌های کلان اتحادیه و پیشنهادهای بالقوه در راستای رفع شکاف‌های موجود بین راهبردهای سیاستی و وضعیت بالفعل قانون‌گذاری است. این ارزیابی‌های پیشینی و پسینی از سال 2002 با تصویب دستور کار اقتصادی لیسبون با هدف ارتقای رشد اقتصادی اتحادیه و شمول ابعاد مختلف همچون اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی، آینده‌پژوهی در فرایند بررسی طرح‌های قانونی با در نظر گرفتن ساختارهای نهادی متنوع و بعضاً مستقل همراه بوده و علی‌رغم طولانی‌تر شدن روند تصویب اولیه متن قانونی در کمیسیون، به اتقان بیشتر طرح‌ها و تحقق اهداف کلان اقتصادی لیسبون یعنی ارتقای نرخ اشتغال مولد و رشد اقتصادی دانش‌بنیان انجامیده است.
این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و بهره‌گیری از اسناد حقوقی مرتبط با راهبرد لیسبون به تأثیر این راهبردهای اقتصادی در ساختار و روندهای تنظیم‌گری بهتر این نهاد پرداخته و در پی کشف متغیرهای مؤثر در تحقق سیاست‌های اقتصادی از مسیر اصلاحات تنظیم‌گرانه است.
یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که راهبرد لیسبون با تأکید بر لزوم انطباق ساختارهای تقنینی و نظام تصمیم‌گیری اتحادیه با محوریت تسهیل فعالیت کسب و کارهای کوچک و متوسط و ارتقای نرخ اشتغال مولد، تأثیرات قابل توجهی در دستور کارگذاری سیاست‌های اتحادیه و همچنین فرایند تنظیم‌گری و قانون‌گذاری داشته است که به‌طور مشهود در برنامه‌های مختلف کمیسیون اروپا از جمله برنامه تنظیم‌گری هوشمند، جعبه ابزار تنظیم‌گری بهتر، برنامه تنظیم‌گری متناسب و برنامه متناسب برای آینده متبلور شده است.
کلیدواژه‌ها

فهرست منابع
الف) منابع فارسی
کتاب­­­­ها
- بالدوین، رابرت، مارتین کیو و مارتین لاج. آشنایی با تنظیم بازار، نظریه، راهبرد و اجرا. چاپ اول، ترجمه محمد صفار. تهران: علمی و فرهنگی، 1398.
- جیمزای. رابینسون و دارون عجم اوغلو. چرا ملت‌ها شکست می‌خورند. چاپ هشتم. ترجمه محسن میردامادی، و محمدحسین نعیمی پور. تهران: دنیای اقتصاد، 1398.
- رنانی، محسن. بازار یا نابازار؟ بررسی موانع نهادی کارایی نظام اقتصادی بازار در اقتصاد ایران. تهران: معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور، 1376.
مقالات
- جهانگرد، اسفندیار و سمیه اقلامی. «بررسی و ارزیابی آثار قوانین عمرانی و برنامه‌های توسعه بر شتاب رشد اقتصادی در ایران». فصلنامه پول و اقتصاد 4(1389): 154-190.
 doi: org/10.22059/jplsq.2019.269081.1852
- جهانگیر، کیامرث، ولی رستمی و بهاءالدین تاری. «الزامات حقوقی اقتصاد مقاومتی در مرحله قانون‌گذاری با تأکید بر سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی». فصلنامۀ مطالعات حقوق عمومی 50، 4(1399): 1307-1323.
- چراتیان، ایمان. «واکاوی چالش‌های شورای رقابت». مجلس و راهبرد 20، 73(1392): 102-67.
- خداپرست، مهدی. «حقوق اقتصادی در قانون اساسی (رویکرد سیستمی)». مجله دانش و توسعه 13(1380): 61-85.
- شیخ الاسلامی، عباس و امید ابراهیمی. «ارزیابی حقوقی ساختار سازمانی و کارکردهای شورای رقابت». فصلنامه مطالعات حقوق عمومی 94، 3 (1398): 715-695.
 doi: org/10.22059/jplsq.2018.244557.1605
- صفدری، مهدی، کریم محمدحسین و محمدرسول خسروی. «بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر رشد اقتصادی ایران». فصلنامه اقتصاد مقداری 5، 17(1387): 31-69.
- فدایی،نازنین و محمد جلالی. «موانع و چالش‌های تنظیم‌گری اقتصادی در جمهوری اسلامی ایران»، پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب،دسترسی در آبان 1401.
Dio: 10.22091/CSIW.2022.8487.2310
- قلندری، امیرحسین. «خاستگاه تنظیم‌گری»، تنظیم گفتار 3، 8(1401): 10-11.
- مرادی اسلامی، عاطفه و مهدی زینالو. عاطفه مرادی اسلامی و مهدی زینالو، «پیش نویس نگاری تقنینی در اتحادیه اروپا با تأکید بر راهبردها و ابزارهای ارزیابی تأثیرات پیشنهادهای قانونی»، ماهنامه گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، 12،30(1401): 1-34.
- مرکز مالمیری، احمد. «الزامات اصلاح و ارتقای پایگاه اطلاعات قوانین و مقررات مرتبط با محیط کسب وکار». دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس18826 (1402): 24-1.
- هداوند، مهدی و فرهاد جم. «مفهوم دولت تنظیم‌گر، تحلیل تنظیم‌گری به مثابه ابزار حکمرانی». راهبرد 30، 99 (1400): 260-228.
 dorl.net/dor/20.1001.1.10283102.1400.30.2.2.9
- یاوری، اسدالله. «درآمدی بر مفهوم تنظیم‌گری حقوقی». مطالعات حقوق تطبیقی 5، 2 (1393): 647-629.
ب) منابع خارجی
- Acemoglu, D., S. Johnson & J. A. Robinson. “The colonial origins of comparative development: An empirical investigation”. American economic review 91,5(2001):1369-1401.
- Acemoglu, Daron., Simon Johnson & James Robinson. “The Colonial Origins of Comparative Development: An Empirical Investigation”. The American Economic Review 91,5(2001): 1369-1401.
- Annual burden survey 2020,eu commission.
- Claudio M. Radaelli. “Whither better regulation for the Lisbon agenda”. Journal of European Public Policy 14,2(2007): 190-207.
- Clementina Ivan-Ungureanu, Monica Marcu. “The Lisbon Strategy” Romanian Journal of Economic Forecasting (2006): 74-83.
- Directorate-General for Communications Networks, Content and Technology (European Commission)),Communication From The Commission To The European Parliament, The Council, The European Economic And Social Committee And The Committee Of The Regions,Eucom, European Commission, 2010.
- Djankov, Simeon, Caralee McLiesh & Rita Maria Ramalho. “Regulation and growth”. Economics Letters 92(2006): 395-401.
- Eu Commission, “research-and-innovation.ec.europa.eu”, last accessed at 5.18.2023. https://research-and-innovation.ec.europa.eu/news/all-research-and-innovation-news/innovation-principle-makes-eu-laws-smarter-and-future-oriented-experts-say-2019-11-25_en
- Eur-lex,”A new start for the Lisbon Strategy”, last modified 2.2.2005, https://eur-lex.europa.eu/legal-content.
- European Commission,”Better Regulation Guidelines”,Commission Staff Working Document, Strasbourg, 19.5.2015.
- European Commission,,Better Regulation: Joining forces to make better laws, 2020
- Federal Bureaucracy. Cambridge: Cambridge University Press,1ED:1991.
- Hausmann, Ricardo., Lant Pritchett & Dani Rodrik. “Growth Accelerations”. Journal of Economic Growth 10(2005): 303-329.
- Hiroshi Matsuo.“The Rule of Law and Economic Development: A Cause or a Result?”, Center for Asian Legal Exchange, Nagoya University CALE Books 2(2004): 59-70.
- Jalilian, Hossein., Colin Kirkpatrick & David Parker. “The Impact of Regulation on Economic Growth in Developing Countries: A Cross-Country Analysis”. World Development 35, 1(2007): 87-103.
- McGarity, T.O. Reinventing Rationality: The Role of Regulatory Analysis in the OECD-Czech Workshop on Regulatory Impact Assessment. Prague, Czech Republic, 2012.
- Ricardo Hausmann, Pritchett Lant & Andres Velasco. “Growth Diagnostics”, Harvard University (2005): 1-35, n:https://growthlab.cid.harvard.edu/files/growthlab/files/growth-diagnostics.pdf.
- Robert E. Hall & Charles I. Jones. “Why Do Some Countries Produce So Much More Output Per Worker Than Others?”, The Quarterly Journal of Economics 114, 1(1999): 83-116.
- Rodrik, Dani. “Rethinking Growth Policies In The Developing World”. Harvard University (2004): 1-24, :https://www.hks.harvard.edu/publications/rethinking-growth-policies-developing-world.
- McGarity, T.O. “Reinventing Rationality:The role of regulatory analysis in the federal buecracy cambridge”, Journal of Policy Analysis and Management 12,2 (1993): 399-403.
- Višnja Samardžija & Hrvoje Butković. “From The Lisbon Strategy To Europe 2020”. Institute for International Relations – IMO (2010): 10-310, https://www.irmo.hr/wp-content/uploads/2013/11/From-the-Lisbon-Strategy-to-Europe-2020.pdf
- William Robinson. Document of “Drafting European Union Legislation”. Internal Policy Dg, Policy Department C, Legal Affairs, 2012.
-Hall, Robert, E. & Jones, Charles, I. “Why do Some Countries Produce so Much More Output per Worker Than Others?”. Quarterly Journal of Economics 114, 1(1999): 83-116.
ج) سایت‌ها
- Self & Co regulation” last update 9 march 2016,https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/principles-better-self-and-co-regulation-endorsed-better-regulation-package,eu commission,2015.
- EU Commission, “SME envoys network”, last accessed 8.20.2023, . https://single-market-economy.ec.europa.eu/smes/sme-strategy/sme-envoys-network_en,
- “Better Regulation Toolbox” visited at: 7/29/2022,https://ec.europa.eu/info/files/better-regulation-toolbox-1_en
- “Refit-scoreboard” visited at: 3/29/2021https://op.europa.eu/webpub/com/refit-scoreboard/en/index.html
- “annual-burden-survey2020”, https://commission.europa.eu/system/files/2021-06/annual-burden-survey_2020_en.pdf
- “Fit For Future”, visited at: 3/11/2021 https://ec.europa.eu/info/law/law-making-process/evaluating-and-improving-existing-laws/refit-making-eu-law-simpler-less-costly-and-future-proof/fit-future-platform-f4f_en