پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوق مالی و اقتصادی 2981-216X 1 2 2025 03 10 Fundamental Rights of Consumers in the Context of Distributed Ledger Technology; Effects and Essentials حقوق بنیادین مصرف‌کنندگان در بستر فناوری دفتر کل توزیع‌‌شده؛ جلوه‌‌ها، ضرورت‌‌ها و راهکارها 107 156 218225 10.48300/jfel.2025.493127.1040 FA هادی مرسی دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی، گروه حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، یزد، ایران. حمید بهره مند استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. محمدرضا رحمت استادیار، گروه حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، یزد، ایران. 0000-0003-4434-6954 Journal Article 2024 12 09 The emergence of distributed ledger technology and utility tokens has created significant developments in financial markets. However, these developments have also brought new challenges for consumers in this area. Lack of transparency, severe price volatility, and the risk of fraud are among the most important of these challenges. Therefore, the protection of consumer rights is considered a fundamental pillar in the sustainable and healthy development of any market, including the emerging market of utility tokens. Given the specific characteristics of these digital assets, including their cross-border nature, technical complexities, and potential for abuse, understanding consumer rights and the principles that justify the necessity of their legal protection, as well as adopting special measures to guarantee their rights, is essential. In this regard, the current research, using a descriptive-analytical approach and based on library resources, concludes that rights such as the right to access complete information, the right to security, the right to freedom of choice, the right to access a token with real value, the right to benefit from government support, and the right to benefit from protection against advertising and marketing are among the fundamental rights of consumers in this domain. Principles governing the legal system, such as ensuring public interest, public order, social justice, vulnerability, and shortcomings of the civil law system, further highlight the necessity of criminal protection of the aforementioned rights, and measures such as identifying a supervisory body, international cooperation, information transparency, segregation of activities and conflict of interest management, prohibition of profit distribution, and prohibition of charging redemption fees seem necessary to guarantee consumer rights. ظهور فناوری دفتر کل توزیع‌شده و توکن‌های کاربردی تحولات شگرفی را در بازارهای مالی ایجاد کرده است. با این حال، این تحولات چالش‌های جدیدی را نیز برای مصرف‌کنندگان این حوزه به همراه داشته است. عدم شفافیت، نوسانات شدید قیمت و خطر کلاهبرداری از جمله مهم‌ترین این چالش‌ها هستند. از این‌‌ رو، حفاظت از حقوق مصرف‌کنندگان، رکن اساسی در توسعه پایدار و سالم هر بازاری، از جمله بازار نوظهور توکن‌های کاربردی، به شمار می‌رود. با توجه به ویژگی‌های خاص این دارایی‌های دیجیتال، از جمله ماهیت فرامرزی، پیچیدگی‌های فنی و پتانسیل سوءاستفاده، شناخت حقوق مصرف‌‌کنندگان و اصولی که ضرورت حمایت قانونی از آن‌‌ها را توجیه می‌‌کند و اتخاذ تدابیر ویژه برای تضمین حقوق آن‌‌ها امری ضروری است. در این راستا، پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای، نتیجه‌‌گیری می‌‌نماید که حقوقی همچون حق دسترسی به اطلاعات کامل، حق امنیت، حق آزادی انتخاب، حق دسترسی به توکن دارای ارزش واقعی، حق برخورداری از حمایت دولت و حق برخورداری از حمایت در برابر تبلیغات و بازاریابی از جمله حقوق بنیادین مصرف‌کنندگان در این حوزه هستند. اصول حاکم بر نظام حقوقی مانند تأمین مصالح عمومی، نظم عمومی، عدالت اجتماعی، آسیب‌‌پذیر بودن و کاستی‌‌های نظام حقوق مدنی ضرورت حمایت کیفری از حقوق مزبور را بیش از پیش آشکار می‌سازد و در جهت تضمین حقوق مصرف‌‌کنندگان تدابیری همچون شناسایی نهاد ناظر، همکاری‌‌های بین‌‌المللی، شفافیت اطلاعات، جداسازی فعالیت‌‌ها و مدیریت تعارض منافع، ممنوعیت پرداخت سود و عدم اخذ هزینه بازخرید ضروری به نظر می‌‌رسد. https://jfel.sdil.ac.ir/article_218225_0fff54773d1e174cd8f15436617d9284.pdf